Φάρος Κάβο Σίδερο
Iron Cape Lighthouse
Εδώ και πολύ καιρό έψαχνα να βρω πληροφορίες για αυτή την εσχατιά της Κρήτης. Οι αιτίες βασικά δύο: ο γίγαντας των 15 μέτρων του 1880 και η άκρα Κάβος Σίδερο. Μια γοργόνα λοιπόν επί της γης και της θάλασσας (ναι, υπάρχουν και τέτοια πλάσματα) μου έδωσε το βιλάι για την άπαρση στη χώρα του νότου. Μια φορά τον χρόνο, στις 4 του Φλεβάρη, μου είπε, μπορείς να πας εκεί. Έχει ένα εξωκλήσι, τον Άγιο Ισίδωρο, και για τον εορτασμό το Πολεμικό Ναυτικό δίνει πρόσβαση στους κοινούς θνητούς. Και πράγματι έτσι είναι. Η περιοχή είναι επιτηρούμενη από το Π.Ν. και δεν κάνεις του κεφαλιού σου. Βέβαια, στην άλλη άκρη από το αρμίδι ήταν ο Γιώργος, ο φαροφύλακας. Τον έψαξα και τον βρήκα. Έτσι το μπάρκο έγινε ακόμα καλύτερο για την άνυδρη άκρα.
Το Blue Star 1 στις 10 μ.μ. της 2ας Φεβρουαρίου πήρε τη ρότα για τον νότο. Φεγγαράδα, διπλό Johnnie, Toscanello Rosso, το μολύβι ξυσμένο κι ένα αγιάζι να χαϊδεύει τα ρέλια και τον γράφοντα. Ο Σαρωνικός, το Μυρτώο, η Μήλος και το Κρητικό πέλαγος. Να με πήρε αγκαλιά ο Μορφέας μία-δυο ώρες, μπορεί και όχι. Εκεί στο ρέλι κολλημένος έψαχνα τη δική μου ουτοπία. Όλα σε ανάπτυξη στιλβώντων κυμάτων, με συντροφιά μηνυμάτων για καλό κατευόδιο.
Ο Τσίου και ο Μάρεϊ
Η Μέλι και η Κίκι
Στις 3 του Φλεβάρη, 7 π.μ., προβολή και στις 7:30 π.μ. ήμουν στον Ταυρωνίτη. Η Μαρία (αυτή δεν έχει βράγχια, η άλλη Μαρία έχει) και τετράποδοι φίλοι —η Μέλι, η Κίκι, ο Μάρλεϊ (άκου Μάρλεϊ)— με περίμεναν πλάι σε φραγκοσυκιές, λιόδεντρα και καλαμιώνες. Α, μη ξεχάσω και το Τσίου, είναι ο καναρίνης της παρέας. Το βράδυ για κοιλιακούς και ρακές στην ΚΑΝΕΒΑ…
Το ξυπνητήρι στις 5 π.μ. της 4ης του Φλεβάρη. Έβαλα πρώτη στις 5:50 π.μ. Ο «Καβγατζής» μούσκεμα από την υγρασία και η θερμοκρασία στους 4°C. Μέχρι το Ρέθυμνο οδηγούσα σε απόλυτο σκοτάδι. Μετά, κατά πώς το έχει συνήθειο ο ηλιάτορας να ξεμυτάει από την ανατολή, με στράβωνε το φως μέχρι το Ηράκλειο. Μέχρι να γλιτώσεις από αυτό έρχονται οι στροφές και δένει το σιρόπι. Στη Σητεία έγραψα τέσσερις ώρες οδήγησης και έχω διανύσει περίπου 300 km.
Από δω και μετά είναι η άλλη Κρήτη. Μικροί οικισμοί, έως ανύπαρκτοι, πτυχώσεις και γεωλογικοί σχηματισμοί φερμένοι από άλλον πλανήτη, χρώματα στις αποχρώσεις του καφέ, χλωρίδα στο ύψος της γάμπας, εκπληκτικοί κολπίσκοι και πινακίδες του Π.Ν. πριν την άκρα με όλα τα «απαγορεύεται». Δυστυχώς η φωτογράφηση είναι ένα ρίσκο μην βρεθείς μπουζουριασμένος. Από την άλλη, ωστόσο, αν δεν πας γυρεύοντας με τις εγκαταστάσεις που υπάρχουν, μπορείς να «πάρεις» μαζί σου αυτό το εκπληκτικό, μοναδικό και μυστηριακό τοπίο. Εδώ να πω ότι από την άλλη αυτή η μοναδικότητα και η αμόλυντη κατάσταση του τόπου οφείλεται σε αυτή την απαγόρευση. Έστω μία φορά τον χρόνο, μπορεί ο οποιοσδήποτε να απολαύσει αυτή την εσχατιά. Και πιστέψτε με, οι επισκέπτες είναι εκατοντάδες. Κι ας ήταν καθημερινή. Μόνο τα πούλμαν που μέτρησα ήταν πάνω από δέκα. Τι δέκα; Παραπάνω. Θερμοκρασία 22°C… άλλη Κρήτη σας λέω.
Ο Γιώργος με περίμενε στο ανακαινισμένο κτίσμα του 1880. Ο φαροφύλακας που σας έλεγα. Επιτηρητής του φάρου σήμερα. «Ο φάρος κατασκευάστηκε το 1880 από τη Γαλλική Εταιρία Φάρων και έχει ύψος 15 μέτρα. Εντάχθηκε στο Ελληνικό Φαρικό Δίκτυο το 1915. Καταστράφηκε το 1941 από τους Γερμανούς και παρέμεινε σβηστός καθ’ όλη τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Χτίστηκε εκ νέου το 1948 στο πλαίσιο ανασυγκρότησης του Φαρικού Δικτύου και επαναλειτούργησε με πηγή ενέργειας το πετρέλαιο. Το 1982 ο φάρος ηλεκτροδοτήθηκε. Η ανακαίνιση του φάρου χρηματοδοτήθηκε από τον λειτουργικό προϋπολογισμό του Π.Ν., με έτος αποπεράτωσης των εργασιών το 2022».
Οι φαροφύλακες δεν ζουν πια στην απόλυτη μοναξιά. Τα πετρέλαια, οι ασετυλίνες και τα κουρντίσματα ανήκουν στο παρελθόν. Όλοι είναι αυτοματοποιημένοι. Τα φωτοβολταϊκά και οι μονωτήρες της ΔΕΗ είναι οι μοναδικοί σύντροφοι των κτισμάτων. Έτσι κι εδώ στην άκρα Κάβο Σίδερο. Αν δεν κάνω λάθος, είναι ο 22ος φάρος που επισκέπτομαι και ο δεύτερος που «βγήκα» στο φανάρι-κλωβό του πύργου. Ας είναι καλά ο Γιώργος. Κυκλική πέτρινη σκάλα με 59 σκαλοπάτια και δύο μεταλλικές ανεμόσκαλες με 18 σκαλοπάτια. Αγνάντι μέχρι το Καράβι, το Σίδερο, την Ελλάσα και τη ξέρα Σμινέρα, που τσακίστηκε το 1989 ο «Νηρέας».
Στο οίκημα του φαροφύλακα, στη βάση του πύργου, ήταν για μένα ένα δεύτερο ταξίδι… ο Γιώργος, ο κ. Μανώλης και η κ. Ασπασία, γονείς του Γιώργου. Ρακές, ελιές, κουκιά χλωρά, κουλουράκια και πιροσκί με μυζήθρα. Πήγε περίπατο το ωράριο του επισκεπτηρίου, η κούραση από τα 300 τόσα χιλιόμετρα και το πεντάωρο ταξίδι… Έπρεπε, ωστόσο, να φύγω. Είχα μπροστά μου άλλες τρεις ώρες μέχρι το Ηράκλειο και περίπου 150 km. Είχαν φύγει όλοι οι επισκέπτες και το ταξίδι των λέξεων και των συναισθημάτων να είναι ατελείωτο… Γι’ αυτό σας λέω, άλλη Κρήτη εδώ.
Με ξεπροβόδισε ο Γιώργος, στον αύλιο χώρο του κτίσματος, με φίλεψε φυλακτό το πνεύμα των αγγέλων και πήρα τον δρόμο για τον Χάνδακα. Ελπίζω να με συγχωρέσει η Μαρία με τα βράγχια που δεν στάθηκα πάνω από λεπτό στη Μονή Τοπλού, στη Σητεία και στη Μινωική πόλη των Γουρνών.
Στις Βασιλειές ήμουν περασμένες 5 το απόγευμα. Με περίμεναν ο Νίκος και η Σουλίνα. «Περάσματα» από τα χρόνια στο λιγνιτικό πεδίο της Μεγαλόπολης. Δεκαετία του ’70. Φιλίες, ωστόσο, που είναι λουσμένες με δάκρυα δεν χάνονται… Ο «Νότος», το ιστιοφόρο, το DCV της Citroën, το Μιχαλιώ, συνομήλικο του παιδιού μου, το απόσταγμα και η φιλοξενία. Μας πήρε το μεσονύκτιο με τις αναμνήσεις. Πώς άντεξα; Ίσως οι αέρηδες της άκρας να έφεραν τίποτα βότανα που δίνουν χέρι στον Ελπήνορα του Χάνδακα.
Ξημέρωμα 5 του Φλεβάρη. Καφές με ταχίνι και μέλι… εκείνοι. Εγώ σκέτο και για μεσημεριανό στη Χρυσάνθη. Έχω και τις αδυναμίες μου. Ανθέων. Γεμιστά, ντολμαδάκια αληθινά, λευκό Λαζαρίδη (δύο ποτήρια μόνο), φωτογραφικό ταξίδι, συγκίνηση για τις γκρίζες σελίδες της ζωής και με το πέπλο της νύχτας και βροχή πήρα τον δρόμο για τον Ταυρωνίτη. Α, και με ένα τάπερ γεμιστά.
Η Μαρία χωρίς βράγχια, ως άλλη Πηνελόπη, περίμενε εμένα και τα γεμιστά.
.jpg)
Την επόμενη μέρα δεν το κούνησα μέχρι το βράδυ. Επαναφορά στις εργοστασιακές ρυθμίσεις… η Μαρία στο Κολυμπάρι κι εγώ να κρατάω το μολύβι ξυσμένο. Τα μηνύματα σωρό για τα καμώματά μου στο αγνάντι του Λιβυκού, παρέα με το Τσίου και την Κίκι στο νότιο μπαλκόνι…
Το βράδυ ΕΞΟΔΟΣ… στο Κοντομαρί. «Η ακακία του Αγά». Χοιρινό με σέλινο, μανιτάρια με βαλσάμικο, ασκολίμπρους, καπνιστό λουκάνικο, φλογέρες, αγιωργίτικο και στο κλείσιμο πορτοκαλόπιτα, ζύθο τοπικό «Χάρμα» και περάσματα ψυχής με τον Κωστή και τη Μαρία.
.jpg)
Ημέρα άπαρσης… Σάββατο 7 του Φλεβάρη, στις 9 το βράδυ από τη Σούδα με το «Έλυρος».Ρότα για το porto leone. Στον Βύρωνα ήμουν λίγο πριν τις 7 π.μ. της Κυριακής 8 του μήνα.
Δημοσίευση / publication : 08.02.2026