Photography | Horizon Levante | Κεντρικός Τομέας Αθηνών

      σχόλια, ειδήσεις, πολιτισμός

                                              Άγραφα / Agrafa

                                          από το 1995 στο 2016 /  from 1995 to 2016

photo: 2016

  Πάσχα του 1995 ανηφορίζαμε το λασπωμένο χωματόδρομο που διασχίζει τη Βαρβαριάδα και τον Καρβασαρά. Οι κορφές των Αγράφων κρατούσαν ακόμα χιόνι. Προορισμός μας το Ελληνοσχολείο (επικρατέστερη ονομασία είναι  Ελληνομουσείο ) των Αγράφων στα Βραγγιανά.  Άσφαλτος πουθενά. Από τον Κρέντη άρχιζε το μπότζι.  Εκατό χωμάτινα χιλιόμετρα πηγαινέλα με τις παρακάμψεις. Είχαμε προσπαθήσει Γενάρη να περάσουμε και βάλανε τα γέλια. Τέλος πάντων. Στο Τροβάτο μας βρήκε το μεσημέρι. Ψάξαμε κάτι για φαγητό. Άφησα το Niva στο έμπα του χωριού και πέφτω πάνω στην κ. Αρετή  Ζαρκάδα. Την ρώτησα "αν υπάρχει κάπου να φάμε", "ελάτε στο σπίτι μου" μου αποκρίθηκε. Επέστρεψα  στο αυτοκίνητο και τους είπα "πάμε"," να πάρουμε τα πορτοφόλια" μου λένε. " Δε χρειάζεται". Το γεύμα είχε κόκκινα αυγά, τυρί απ΄ αυτό που δεν το βρίσκεις πουθενά, ψωμί ζυμωτό και ντομάτα κομμένη στα τέσσερα. Μας έδειξε και το δρόμο για τα Βραγγιανά. Καλή της ώρα.

Η γέφυρα στον Καρβασαρά / Karvasara bridge ( 39.090126, 21.602126)  photo :1995

Αγραφιώτης / Agrafiotis river  photo: 1995

Τροβάτο - εκκλησία Αγ. Δημητρίου / Trovato - St. Dimitrios       photos :1995                  Με την κ.Αρετή

   Στα Βραγγιανά βρήκαμε το καφενείο του Τάκη ανοικτό και με κόσμο. "που θα βρούμε το Ελληνοσχολείο;"  Προθυμοποιήθηκε ο Νίκος , έφηβος  τότε. Μας πήγε στο μνημείο και μας άνοιξε το ναό της Αγίας Παρασκευής. Αντιγράφουμε από την  ιστοσελίδα του Δήμου Αγράφων σήμερα.

  "Στο χωριό αυτό το 1662 είχε ιδρυθεί από τον Ευγένιο Γιαννούλη τον Αιτωλό η ονομαστή Σχολή του Γένους, το "Ελληνομουσείο" των Αγράφων για ανώτερη μόρφωση, απ΄όπου ξεπήδησαν σπουδαία ονόματα δασκάλων εμψυχωτών του γένους. Σώζεται μέχρι σήμερα το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής , με εικόνες του 1647 και κοντά σ΄αυτό, η πηγή "Φοντάνα" το δροσερό νάμα της οποίας δρόσιζε τον ευγενικό εκείνο δάσκαλο του γένους και στην όποια αφιέρωσε μια όμορφη επιγραφή.

  Από τα Βραγγιανά καταγόταν ο αγαπημένος μαθητής του Γιαννούλη, Αναστάσιος ο Γόρδιος, που συνέχισε το διδακτορικό του έργο στη Σχολή ως θάνατό του, το 1729. Στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, απέναντι από τα Βραγγιανά, το μόνο απομεινάρι της παλιάς δόξας, είναι οι τοιχογραφίες και οι εικόνες του σπουδαίου ζωγράφου Ιωάννου και των παιδιών του" .

  Τις πληροφορίες το 1995 τις είχαμε πάρει από ένα αφιέρωμα  της  "Ελευθεροτυπίας".  Ο προαύλιος  χώρος της εκκλησίας της Αγίας Παρασκευής και το εσωτερικό της θύμιζαν εγκατάλειψη. Έντυπες  εκκλησιαστικές εκδόσεις από τα μέσα του 19ου αιώνα αναπαύονταν στο δάπεδο του ναού κάνοντας παρέα σε δύο σκαλιστές μαρμάρινες πλάκες με τις μορφές του Γιαννούλη και του Γόρδιου. Ωστόσο, το ξύλινο τέμπλο, οι αγιογραφίες  και η εικόνα της Αγίας  μας εντυπωσίασαν.   Δίπλα  είναι και η πηγή "Φοντάνα" (κρήνη). Ένα ακόμα ιστορικό κτίσμα των Βραγγιανών είναι ο ναός του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου του 1647.

   Επιστρέψαμε στο καφενείο. Κάθισε μαζί μας και ο Νίκος. Δεν μπαίνω σε λεπτομέρειες στο σημείωμα γιατί καθώς λέει και ο μύθος άμα πιεις νερό από την "Φοντάνα" δεν ξεχνάς τον τόπο. Και δεν τον ξεχάσαμε. 

  Στην επιστροφή σταθήκαμε για λίγο στη "μεγάλη καμάρα των Βραγγιανών"  πέτρινο γεφύρι στο Δένδρο και κάναμε και  μια παράκαμψη για τα Άγραφα.

Βραγγιανά - στο καφενείο με το Νίκο / Vraggiana photo: 1995       Μαρμάρινες πλάκες με τον Γιαννούλη και το Γόρδιο

Το "Ελληνομουσείο Αγράφων" στα Βραγγιανά    photos: 1995         "Greek museum" Agrafa                

Βραγγιανά - εσωτερικό ναού Αγίας Πρασκευής  photos:1995                                        Interior of  St. Paraskevi

  Το τέμπλο και η εικόνα της Αγίας Παρασκευής / The temple and the icon of St. Paraskevi        photos:1995

Πηγή "Φοντάνα" / Fountain "Fountana" photo: 1995

Ναός Αγίου Ιωάννου - 1647 / Vraggiana - St. John   photo: 1995

"Μεγάλη Καμάρα" Βραγγιανών  (39.195791, 21.621657) / "Megali camara" Vraggiana  photo: 1995

Primary school - Agrafa                              photos: 1995     Agrafiotis river  and Kremaston lake    

Την επομένη επιστρέψαμε για το φαράγγι της "Τρύπας" .  Σας το έχουμε εδώ

    Πέρασαν 21χρόνια από τότε.  Στο οδικό δίκτυο έχουμε "μεγάλες αλλαγές". Προστέθηκαν 9Km άσφαλτος.  Μάλιστα. Από τον Κρέντη μέχρι τη Βαρβαριάδα.  Έχουμε ξενώνες όμως σχεδόν  παντού, το φαράγγι της τρύπας είναι στη θέση του και μια σημαντική ανάπλαση στο "Ελληνομουσείο" στα Βραγγιανά. Τέλος πάντων να τα πάρουμε με τη σειρά για να μην μπερδευτούμε.

  Είχαμε σημειώσει κάποια γεφύρια που  σας τα παρουσιάσαμε σε άλλη ενότητα όπως της Βίνιανης ,του Μπλο, των Αγράφων και το γεφύρι στον Παλαιόμυλο της Αν. Φραγγίστας .  Λέμε λοιπόν η αφήγηση να "μείνει" στα υπόλοιπα ενδιαφέροντα στοιχεία  της περιοχής των Αγράφων και να μην "βαρύνει" το αφιέρωμα. 

  Από τον Κρέντη (ΕΚΟ) και κοντά στη Τσούκα (ΕΛΙΝ με βουλκανιζατέρ) , βενζινάδικο μετά έχει στη λίμνη Πλαστήρα.  Άρα προσέχουμε για να έχουμε.  Το μεγαλύτερο κομμάτι της διαδρομής μετά τον Κρέντη είναι στο πλάι του Αγραφιώτη. Πότε από τη δεξιά όχθη , πότε από την αριστερή με βόρεια κατεύθυνση. Περνάμε τη Βαρβαριάδα - άσφαλτος μέχρι εκεί - τον Καρβασαρά και στα 22Km (από Κρέντη) κάνουμε δεξιά στη διασταύρωση για Άγραφα. Μας μένουν ακόμα 4km και στη μέση περίπου της διαδρομής  στο  αριστερό μας χέρι συναντάμε τον αναπαλαιωμένο νερόμυλο,  του Δημήτρη Κίτσιου. Τον  έχει μετατρέψει σε εστιατόριο και έχει φτιάξει και  πεστροτροφείο.  Οπότε μια στάση για πέστροφα στα κάρβουνα είναι ότι πρέπει. Και στο τηγάνι  με κατσικίσιο βούτυρο καλή είναι αλλά θα σας μοιάσει περισσότερο με παιδάκια......παρά με ψάρι. Πλάκα κάνω, είναι πολύ ωραία.  Και το σημαντικό είναι ότι ο παλιός μύλος είναι όλο το χρόνο ανοικτός.  

Το ρέμα "Μπαρτσιά" και ο ανακαινισμένος νερόμυλος του Δημήτρη Κίτσιου / The stream "Barca" and watermill         2016

    Λίγο παραπάνω είναι το πέτρινο γεφύρι των Αγράφων. Γίνονται εργασίες  συντήρησης του και μετά από 2Km είναι το χωριό. Εδώ  έχουμε πολλές αλλαγές από το ΄95 που είχαμε έρθει.  Πλακόστρωτοι δρόμοι, το ίδιο και η κεντρική πλατεία, αναπαλαιωμένο το σχολείο, το δημαρχείο, το ταχυδρομείο,  ο  χάλκινος Κατσαντώνης αγναντεύει στο καλύτερο σημείο του οικισμού, ο Άγιος Δημήτριος και ο Άι Γιώργης το στολίδι των Αγράφων.

Γεφύρι Αγράφων / Agrafa  bridge                            2016

  Primary school - Agrafa  2016

Άγιος Δημήτριος / St. Dimitrios    1900                photos: 2016                               Κατσαντώνης / Katsantonis

  Άγιος Γεώργιος Αγράφων 1610 / St. George 1610 - Agrafa       photo: 2016

  Η πιο παλιά και ονομαστή μεταβυζαντινή εκκλησία των Αγράφων που κτίστηκε το 1610.  Στολισμένη από ολόπλευρες τοιχογραφίες και ταλαιπωρημένη από τον χρόνο.  Η εκκλησία είχε βουλιάξει το 1887 και μετακινήθηκε ολόκληρη χωρίς να πάθει καμιά ζημιά (info: http://www.agrafiotis.gr/content/view/75/39/)

  Εσωτερικό του ναού Αγίου Γεωργίου Αγράφων / interior of St. George      photos: 2016

    Που θα μείνουμε; Οι ξενώνες τρείς, αλλά ανοικτός του Κώστα Γατή μόνο, την περίοδο που πήγαμε.  Φιλόξενοι άνθρωποι και ο Κώστας και η γυναίκα του η Πόπη.  Έχουν και τη δυνατότητα για φαγητό.  Άσε που ο μεγάλος τους γιός είναι πρόεδρος της Δημοκρατίας των Αγράφων (όχι όλης της περιοχής, μόνο του χωριού).Είναι και μελισσοκόμος. Οι μεγάλες του αγάπες. Τα μελίσσια και το προεδριλίκι.  Οπότε έχετε και τα μέσα δικά σας.  Λοιπόν γιατί ήρθαμε εδώ πάνω όμως;  Μα για τον αυχένα της Νιάλας.  Τι είναι αυτό;  Πρώτα να δούμε αν περνάει και μετά θα πούμε λεπτομέρειες. Όμως δυστυχώς οι πληροφορίες που μας έδωσαν οι Αγραφιώτες έλεγαν ότι το πέρασμα είναι κλειστό   πάνω από τα 1700m λόγω χιονιού Απρίλη μήνα.  Οπότε  το σχέδιο άλλαξε.  Μην ανησυχείτε όμως θα τα καταφέρουμε πολύ σύντομα. Από περιέργεια και μόνο πήγαμε να δούμε μέχρι που φτάνει το πέρασμα.  Στα 1750m η πρώτη χιονούρα που συναντήσαμε άναψε στοπ. Κάναμε μεταβολή και κατεβήκαμε στα 1630m. Κάναμε αριστερά για τα Πετράλωνα. Αφήσαμε στα δεξιά μας τη διασταύρωση για τα Καμάρια και στα αριστερά μας τη κορφή Σβόνι (2040m). Ο δρόμος κινείται κοντά στα 1600m και πριν κατηφορίσει για τα Πετράλωνα μας χάρισε μια εκπληκτική θέα στη λίμνη Πλαστήρα.       

  Στα 1750m η πρώτη χιονούρα άναψε stop / .......impassable      photo: 2016

Η λίμνη Πλαστήρα / Plastira lake  photo: 2016

  Είχαμε πάρει πληροφορίες ότι στα Πετράλωνα  υπάρχει ένα ιστορικό  μοναστήρι της Αγίας Τριάδας. Ένα διαμάντι κρυμμένο στις ελατοσκέπαστες πλαγιές της Νιάλας. Σταθήκαμε τυχεροί που ο μοναδικός μοναχός την ώρα που βρεθήκαμε στη μονή επέστρεφε από το χωριό των Πετραλώνων. Ταξίδι στο χρόνο. Μια σωζόμενη επιγραφή μιλάει για το 1641. Ως αγιογράφοι αναφέρεται η οικογένεια Ιωάννου. Η παράδοση αναφέρει ότι η  περιουσία της μονής περιελάμβανε χιλιάδες αιγοπρόβατα και βοσκοτόπια στις πλαγιές των Ανατολικών Αγράφων. Το γάλα για να μη χασομεράνε στη μεταφορά από τα μαντριά  το διοχέτευαν σε πήλινους αγωγούς  και έτσι εξασφάλιζαν και το κτύπημα ώστε στο τέλος που έφτανε στο μοναστήρι να είναι σχεδόν βούτυρο. 

  Μονή Αγίας Τριάδας Σάικας - Πετράλωνα - Άγραφα / Saika monastery - Petralona - Agrafa 1641       photos 2016

   Συνεχίσαμε για Ανθυρό και  μόλις περάσαμε το Μέγδοβα κάναμε αριστερά στο χωματόδρομο που σε βγάζει στο τούνελ πάνω από το φράγμα στη λίμνη Πλαστήρα. Με θέα τη λίμνη πήραμε το μεσημεριανό μας.   

   Ο πολιτισμός της ασφάλτου δεν κράτησε και πολύ. Ξαναπιάσαμε τον πετροβολώνα για το διάσελο του Αγίου Νικoλάου.  Τα Ανατολικά και τα Δυτικά Άγραφα είναι στο πιάτο από το ορεινό πέρασμα στα 1550m.  Από εδώ αρχίζει το κατέβασμα για τα Βραγγιανά.

   (39.231832, 21.745983)                                                                                  (39.234666, 21.746584)

  Πέρασμα Αγίου Νικολάου / St. Nicolas pass (39.217306, 21.671423)

   Τα δυτικά Άγραφα από το διάσελο του Αγίου Νικολάου / west Agrafa montain from St. Nicolas pass

  .......και η Νιάλα από το ίδιο σημείο / and Niala from the same point

   Το "Ελληνομουσείο"  το βρήκαμε μόνοι μας. Τον έφηβο Νίκο όμως του 1995 δεν τον βρήκαμε. Ο προαύλιος  χώρος  κλειδωμένος  όπως και η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Εντάξει κάναμε, κάποιες απρέπειες  και μπήκαμε στο προαύλιο, μέχρι εκεί όμως .....   Ανακαινισμένος και φροντισμένος. Στη "Φοντάνα" έχουν εντοιχίσει της δύο μαρμάρινες πλάκες που είχαμε δει το ΄95 στο δάπεδο της εκκλησίας της Αγίας Παρασκευής. Η  σύγκριση με τις φωτογραφίες του '95 είναι χαρακτηριστική.  Επιστρέψαμε στον οικισμό μπας και βρούμε το καφενείο ανοικτό. Τίποτα. Έτσι δεν καταφέραμε ούτε τώρα να δούμε το εσωτερικό του ναού  του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου. Θα πείτε" και τι φταίει ο καφετζής;" Ο καφετζής δε φταίει σε τίποτα, αλλά η παράδοση λέει ότι το καφενείο του χωριού είναι το κέντρο πληροφοριών κάθε τόπου.

  Οπότε .........

   Ελληνομουσείο Αγράφων - Βραγγιανά / Greek museum Agrafa - Vraggiana  photo: 2016

" ΕΚ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΤΟΥΤΟΥ ΛΙΘΟΥ ΕΔΙΔΑΣΚΟΝ ΕΝ ΕΤΕΣΙ 1640 - 1831

ΟΙ ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΙ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ

1. ΕΥΓΕΝΕΙΟΣ ΑΙΤΩΛΟΣ

2. ΓΟΡΔΙΟΣ        ΕΚ    ΒΡΑΓΓΙΑΝΩΝ

3. ΘΕΟΦΑΝΗΣ       ΕΚ         '' 

4. ΧΑΤΖΗΠΟΛΥΖΩΗΣ  ΕΚ         ''

 ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ 45

ΕΝΑΝΤΙ ΥΠΗΡΞΕΝ ΣΧΟΛΗ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ΓΟΥΒΑ ΒΡΑΓΓΙΑΝΩΝ

Ο ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΕΚΤΙΣΘΕΙ ΤΟ ΕΤΟΣ 670 Μ.Χ.

ΕΝ ΤΗ ΣΧΟΛΗ ΕΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΕΝ ΕΛΛΗΝΟΜΟΥΣΕΙΟΝ ΑΓΡΑΦΩΝ

                                               ΒΡΑΓΓΙΑΝΑ 26-7-1966 

   Πηγή "Φοντάνα" /  Fountain "Fauntana"    2016

  Ευγένιος Γιαννούλης ο Αιτωλός 1597-1682 / Evgenios Giannoulis

  Αναστάσιος Γόρδιος ο Βραγγανίτης 1654-1729 / Anastasios Gordios

  Αγιος Ιωάννης 1647 - Βραγγιανά / St. John 1647  - Vraggiana

  Συνεχίσαμε για  Κουστέτσα,  Τροβάτο, γέφυρα Μπλό  με προορισμό τα Άγραφα. Μετά από 85Km, από αυτά τα 77 χωμάτινα φτάσαμε στο κατάλυμα μας. Την επομένη πήραμε το δρόμο του γυρισμού. Κάναμε μια στάση για πέστροφα ψητή στο χάνι που είναι δίπλα στη Beley στο Μέγδοβα και άλλη μια στο γεφύρι του Παλιόμυλου στην Αν . Φραγκίστα.

  Διαδρομή: 1. Άγραφα 2. Πετράλωνα (Σάικα)  3. Αυχένας Αγίου Νικολάου 4. Βραγγιανά (Ελληνομουσείο)

  Rout: 1. Agrafa 2.Petralona (Saika) 3. St. Nicolas pass 4. Vraggiana (Greek museum)

      Όμως  για τη Νιάλα δεν είπαμε τίποτα. Σε κάθε επίσκεψη μας στη περιοχή των Αγράφων πάντα βάζαμε ένα στόχο....Το '95 το "Ελληνομουσείο" και το φαράγγι της Τρύπας,  τώρα (2016) είχαμε  τη "Νιάλα".  Μα τι έχει αυτός ο αυχένας θα ρωτήσετε;  Να πούμε δύο λόγια λοιπόν  για  τη γεωγραφία του και το ανάγλυφο αυτής της περιοχήςτου ορεινού όγκου  των Ανατολικών Αγράφων.  Η διαδρομή για το πέρασμα του αυχένα της Νιάλας ξεκινά ας πούμε από νότο προς βορά από τη διασταύρωση (39.134263, 21.696859) στα 1631m. Ο χωματόδρομος ανεβαίνει κοντά στα 1900m όπου στην αρχή έχει στα δεξιά του την κορφή Καρνόπη 1973m, στα αριστερά την κορφή Τούρλα 1828m, τη  Γραμμένη 1817m, τον Καταραχιά 2003m και την Πλάκα 2000m. Μετά από περίπου 15Km καταλήγει στο πέρασμα του Άγιου Νικόλαου  στα 1550m (39.217336, 21.671446) και από εκεί πάει για Βραγγιανά Νοτιοδυτικά ή για τη λίμνη Πλαστήρα Βορειοανατολικά.  

                                                 Στον αυχένα της Νιάλας / Niala pass

  Θα γυρίσουμε πίσω τώρα, στα πληγωμένα χρόνια του εμφύλιου. Μεγάλη  Παρασκευή του 1947, 11 του Απρίλη. Στα Βραγγιανά έχουν εγκλωβιστεί δυνάμεις του Δημοκρατικού Στρατού μαζί με άμαχους και  πληγωμένους από την γύρω περιοχή.   Επικεφαλής  του τάγματος ήταν ο Σοφιανός  όπου χωρίς χρονοτριβή και  με προτροπή δική του πάρθηκε η απόφαση αν θέλουν να γλυτώσουν από τις ταξιαρχίες του Εθνικού στρατού που όλο και περισσότερο έσφιγγαν το θανάσιμο κλοιό, έπρεπε να εγκαταλείψουν τα Βραγγιανά και να κατευθυνθούν  προς τη Σάικα (Πετράλωνα) και το Καροπλέσι. Από ΄κει θα έμπαιναν στην περιοχή που ήταν το  Γενικό αρχηγείο  Θεσσαλίας του Δ.Σ. Ξεκίνησαν με ψιλόβροχο από τα 1000m περίπου των Βραγγιανών για να σκαρφαλώσουν στα 2000m του αυχένα της Νιάλας.  Όσο πέρναγε η ώρα ο καιρός αγρίευε και μια χιονοθύελλα άρχισε να τους αποδεκατίζει. Οι μαρτυρίες είναι συγκλονιστικές. Παλικάρια να τα τσακίζει  ο μανιασμένος αέρας και το χιόνι. Να ρινορραγούν  με σκασμένα τα πνευμόνια και να τα πεθαίνουν σε δευτερόλεπτα. Μανάδες μωρά και γέροντες να τα σκορπά ο θάνατος στο δύσβατο αυτό πέρασμα. 

  Η ομάδα που οδηγούσε ο Σοφιανός  κατέφερε και κράτησε το σωστό προσανατολισμό. Μετά τον αυχένα πήρε στα Ανατολικά  το μονοπάτι για τη Σάικα. Η άλλη ομάδα που την οδηγούσε ο "Ερμής" λάθεψε στον προσανατολισμό και  πήρε Νότια κατεύθυνση.  Πέσανε πάνω στα φυλάκια των Κυβερνητικών. Ξεπαγιασμένοι μέσα σε αμπριά και αντίσκηνα. Μετράγανε τους νεκρούς τους κι αυτοί από το κρύο και τη χιονοθύελλα. 

    Μεγάλο Σάββατο 12 του Απρίλη του 1947 γράφτηκε μια από τις συγκλονιστικότερες σελίδες της σύγχρονης ιστορίας μας.  Δεν έπεσε ούτε ένας πυροβολισμός. Αγκαλιάστηκαν σφιχτά και οι δύο πλευρές μέσα στα παγωμένα αντίσκηνα.  Έτσι αγκαλισμένους τους βρήκε το ξημέρωμα......

  Τη  συνέχεια μπορείτε να τη διαβάσετε σε διάφορες μαρτυρίες. Είναι τραγική για πολλούς από αυτούς που βρέθηκαν μέσα στις γραμμές του Εθνικού στρατού........

  Πάνω στον κακοτράχαλο αυτόν αυχένα λοιπόν βρίσκονται δύο μικρά, σεμνά στην κατασκευή μνημεία. Είναι αφιερωμένα σε ΄κείνο το ξημέρωμα. Το Horizon - Levante τελικά τα κατάφερε μετά από πολλές προσπάθειες και διέσχισε τον αυχένα της Νιάλας.   Βρήκε τα μνημεία και σας τα παραθέτει......

In this position met and reconciled within in the same tents partisans  of the Democratic Army and soldiers of the National army on 12. 4. 1947

In this place ware hit by strong snowstorm  partisans  of the Democratic Army,  soldiers of the National army and Civilians in April 12, 1947

   Διαδρομή: 1.Άγραφα 2. Διασταύρωση 3. Μνημείο α 4. Μνημείο β 5. Άγιος Νικόλαος

   Rout: 1.Agrafa 2. crossroads 3. Μonument a 4. Monument b 5. St. Nicolas pass

   Μνημείο / monument a: 39.16489 , 21.67741

      ''              ''            b: 39.18424 , 21.67394

   Routs on dropbox: https://www.dropbox.com/home/%CE%94%CE%B9%CE%B1%CE%B4%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%AD%CF%82%20%CF%83%CF%84%CE%B1%20%CE%86%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B1

  publication: 23.10.2016