Ερμούπολη - Ermoupoli 

                       Άνω Σύρος - Ano Siros

By Hans Peter Schaefer, http://www.reserv-a-rt.de - Eigene Fotografie/own photography, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4071711

  Πρωτεύουσα των Κυκλάδων.  Πολιτιστικό, πνευματικό και οικονομικό κέντρο για πάνω από δύο αιώνες. Με τους σταυροφόρους το 1204 έρχεται  το δόγμα του καθολικισμού. Ισχυρά προνόμια από τον σουλτάνο το 1579.  Μείωση της φορολογίας, θρησκευτική ελευθερία, αναγνώριση της διαιτησίας μεταξύ χριστιανών, απαγόρευση εγκατάστασης γενιτσάρων.

  Οι ευνοϊκές συνθήκες ανάπτυξης, η διαφορά του θρησκευτικού δόγματος, η ημι-αυτονομία και η προστασία του καθεστώτος των διομολογήσεων των Γάλλων, οδήγησαν τους Συριανούς στο να κρατήσουν ουδέτερη στάση κατά την έναρξη της επανάστασης του 1821. Η ουδετερότητα της Σύρου στην αρχή της Επανάστασης προσέφερε καταφύγιο στους κυνηγημένους πρόσφυγες του 1821 από τη Σμύρνη και το Αϊβαλί, αλλά και από τη Χίο πριν την καταστροφή του 1822.

   Στο μεταξύ η κίνηση του λιμανιού αυξανόταν ραγδαία, με τη διακίνηση φορτίων σίτου για την τροφοδοσία και των δύο εμπολέμων αλλά και πολεμοφοδίων, την εκποίηση λειών πολέμου αλλά και πειρατικών λαφύρων, την εξαγορά αιχμαλώτων αλλά και το δουλεμπόριο, τη ναύλωση και αγοραπωλησία καραβιών και τη συγκέντρωση ειδήσεων από τα διερχόμενα πλοία.

  Οι Συριανοί  εξεγείρονται κατά του Καποδίστρια  μαζί με τους Υδραίους όπως και το 1862 κατά του Όθωνα. Από το 1834-1867 ήταν γραμμένα στο νηολόγιο Ερμούπολης 4.103 πλοία χωρητικότητας πολλών εκατοντάδων τόννων, πάνω από τα μισά από τα οποία είχαν ναυπηγηθεί εδώ. Το 1870 αριθμούσε 1.442 ιστιοφόρα (198.304 τον.) και 12 ατμόπλοια (15.360 τον.). Το 1845 λειτούργησε το υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας. Το 1853 η Ερμούπολη είχε 19981 κατοίκους ( το 2% είναι Συριανοί)  όταν ο Πειραιάς είχε μόνο 5434. Η Σύρα έγινε το πρώτο εμπορικό λιμάνι της χώρας.

  Η Ερμούπολη είναι πλέον μια πόλη με αναπτυγμένη κοινωνική και πολιτιστική ζωή. Δέκα δημόσια σχολεία και οκτώ ιδιωτικά, αγοριών και κοριτσιών, φημίζονται για το υψηλό τους επίπεδο. Η θεατρική κίνηση είχε εγκαινιασθεί το 1826 και ιταλικοί θίασοι παρουσίαζαν τις όπερες της εποχής. Λέσχες, σύλλογοι, καφενεία με μουσική, 4-5 εφημερίδες, ήταν τα δείγματα μιας πολιτιστικής άνθησης που επισφραγίσθηκε με την οικοδόμηση των κτηρίων της Λέσχης και του θεάτρου «Απόλλων» (1864).  Ωστόσο, παρέμειναν σημαντικές διαφορές μεταξύ Α. Σύρου και Ερμούπολης. Οι Ανωσυριανοί ή Φραγκοσυριανοί, όπως λεγόταν, είχαν δεχτεί μεν τους πρόσφυγες στη γη τους, αλλά βρέθηκαν κάπως στο περιθώριο των εξελίξεων και του δημιουργούμενου πλούτου. Με την ανάπτυξη της βιομηχανίας στην Ερμούπολη, η Άνω Σύρος μετατρέπεται σταδιακά σε εργατική συνοικία της Ερμούπολης, ενώ όσοι χωρικοί θέλουν να διατηρήσουν την ανεξαρτησία τους, φεύγουν από το Κάστρο και δημιουργούν τους μικρούς οικισμούς στο νότιο τμήμα του νησιού. Το 1878 ιδρύεται το πρώτο εργατικό σωματείο με την επωνυμία "Αδελφικός Σύνδεσμος Ξυλουργών του ναυπηγείου Σύρου" και την ίδια χρονιά ξέσπασε και η πρώτη απεργία με αιματηρές συγκρούσεις.

Στη δεκαετία  1880 έρχονται τα πρώτα μαύρα σύννεφα.  Εμ, έτσι είναι τζάνεμ. Όσο μοίραζε την τράπουλα η Ερμούπολη, έπαιρνε και το μεγαλύτερο κομμάτι της καπιταλιστικής πίτας. Όταν άρχιζαν να" μοιράζουν τα χαρτιά" οι Ευρωπαίοι αστοί, να αναπτύσσεται ο σιδηρόδρομος στην Ελλάδα , να διανοίγεται η διώρυγα του Ισθμού, να παίρνει  τα ΄πάνω του ο Πειραιάς,  το διαμετακομιστικό εμπόριο της Σύρου πρακτικά εκμηδενίστηκε.

  Η τοπική αστική τάξη ωστόσο δεν το "βάζει κάτω". Το 1890 ηλεκτροδοτείται η πόλη . Η Ερμούπολη παρέμεινε για μερικές δεκαετίες ακόμη κεντρική αγορά υφασμάτων, λόγω ειδικών σχέσεων με το Μάντσεστερ. Η ανάκαμψη άρχισε στα τελευταία χρόνια του 19ου αιώνα με τον αναπροσανατολισμό της οικονομίας σε νέα πεδία. Μέσα σε λίγα χρόνια μια βιομηχανική πόλη αναδύθηκε πάνω στις εγκαταλειμμένες εμπορικές αποθήκες, μια μικρή «βαμβακούπολη», καθώς τα περισσότερα από τα σαράντα εργοστάσιά της ήταν βαμβακουργικά.

  Το 1924 υπήρχαν 79 εργοστάσια, από τα οποία 52 μηχανοκίνητα (με συνολική ιπποδύναμη 2.505 HP) και σύνολο απασχολούμενων εργατών 3.153. Από άποψη παραγωγής, το 1928 εξήχθησαν (κυρίως στην υπόλοιπη Ελλάδα) προϊόντα αξίας: κλωστοϋφαντουργικά και πλεκτά 76,3 εκ.δρχ., άλευρα- ζυμαρικά 26,2 εκ.δρχ., προϊόντα βυρσοδεψείων 29,5 εκ.δρχ., και λουκούμια - ποτά 2,4 εκ.δρχ..
  Στο τέλος του Μεσοπολέμου τα εργοστάσια άρχισαν να κλείνουν και το λιμάνι νέκρωσε. Η ανεργία έγινε το οξύτερο πρόβλημα της πόλης. Πάνω από χίλια άτομα παρουσιάζονταν στα συσσίτια απόρων που καθιερώθηκαν τότε.

    Μεταξύ 1951 και 1971 τα περισσότερα εργοστάσια έκλεισαν και η Ερμούπολη έχασε το 20% του πληθυσμού της, φτάνοντας το 1971 τους 13.500 κατοίκους. Η Άνω Σύρος επλήγη περισσότερο και ο πληθυσμός της έφτασε τους 1.300 κατοίκους, μειώθηκε δηλαδή κατά 24%.
 

Ως το 1990 είχαν κλείσει και οι τελευταίες κλωστοϋφαντουργίες, ενώ το Νεώριο, διευρυμένο από το 1970 παρέμεινε η κυριότερη πηγή απασχόλησης για τον πληθυσμό. Υπέκυψε τελικά και αυτό για να ξαναλειτουργήσει υπό νέα διεύθυνση την τελευταία δεκαετία (1994), με μόνο 700 εργαζομένους, έναντι 2.000 παλαιότερα.

  Σήμερα μεγάλο μέρος της οικονομίας του τόπου στηρίζεται στον τουρισμό και στην πολιτιστική δημιουργία.

Στην κεντρική πλατεία και το Δημαρχείο / In the central square and the Town Hall (1898)

 

Ένα από τα μεγαλύτερα δημαρχεία της χώρας, έργο του Γερμανού αρχιτέκτονα Ερνέστου Τσίλλερ, θεμελιώθηκε το 1876 και τα εγκαίνια έγιναν το 1898. Χτισμένο στον άξονα της οδού Ε. Βενιζέλου, είναι τριώροφο προς την πλατεία και, λόγω της υψομετρικής διαφοράς, διώροφο στον πίσω δρόμο.

Εκτός από τις δημοτικές υπηρεσίες, στο δημαρχείο στεγάζονται και τα δικαστήρια, το Υποθηκοφυλακείο, το Αρχαιολογικό Μουσείο και άλλοι δημόσιοι φορείς (δικηγορικός σύλλογος κ.ά.).

Πλατεία Μιαούλη / Miaouli square 

Μέχρι το 1862 ονομαζόταν πλατεία Όθωνα, μετά και μέχρι το 1889 πλατεία Λεωτσάκου και από τότε μέχρι σήμερα λέγεται πλατεία Μιαούλη.

                  From the roof of the town hall the St. Nicholas and Theatre  "Apollo" / Από την ταράτσα του Δημαρχείου

                                  Θέατρο "Απόλλων" / The "Apollo" theatre (1864)

Το έμβλημα της πολιτιστικής ανάπτυξης της Ερμούπολης χτίστηκε στα 1862-64 με σχέδια του αρχιτέκτονα της Λέσχης, Ρ. Sampo.

  Στο κεντρικό τμήμα της κύριας όψης, ολόκληρο από μάρμαρο, τονίζεται έντονα ο κατακόρυφος άξονας με τέσσερις παραστάδες σε όλο το ύψος, που φέρουν επιστήλιο, ενιαίο γείσο σε όλο το κτίριο, τοξωτά ανοίγματα στο ισόγειο και ορθογωνικά στον όροφο.

  Περισσή αίγλη και θαυμασμό προσέδωσε στο θέατρο η ευρωπαϊκών προδιαγραφών διάταξη του εσωτερικού χώρου του, με την πλατεία, χώρο για την ορχήστρα μπροστά στη σκηνή, τρεις σειρές ξύλινων θεωρείων και υπερώο.

  H σκηνή (πλάτους μπούκα 9μ., βάθους 10μ.) ήταν αρκετά περιορισμένη για τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού λυρικού θεάτρου, τηρούσε όμως τις αναλογίες της ιταλικής παράδοσης στα θέατρα αυτά.

                                                              Άγιος Νικόλαος / St. Nicolas (1849)

Ο μεγαλοπρεπής ναός θεμελιώθηκε το 1849 με σχέδια του Γ. Μεταξά, και εγκαινιάστηκε επισήμως το 1870, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί ο εσωτερικός διάκοσμος. Σε σχήμα σταυρού, είναι τοποθετημένος σε υπερυψωμένη αυλή με μαρμάρινο στηθαίο και κιγκλίδωμα. Ανήκει στον τύπο της βασιλικής με τρούλο.
Σκάλα ύψους 4 μ. οδηγεί στο ολομάρμαρο κεντρικό τμήμα της πρόσοψης, που έχει στο ισόγειο πρόπυλο με μορφή στοάς σε τέσσερις ιωνικούς κίονες και δυο παραστάδες με κορινθιακά επίκρανα.

  Οι ναοί της Μεταμόρφωσης και της Κοιμήσεως  (1831)

 The churches of the Dormition and the Transfiguration (1829)

 Η  εικόνα της Κοίμησης της Θεοτόκου, έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου

 The icon of the Assumption, work of El Greco

  Το τέμπλο του Ι.Ν Μεταμορφώσεως

   Temple of Transfiguration Church 

 

                                                                     Συνοικία "Βαπόρια" / District "Vaporia" 

Η συνοικία της μεγαλοαστικής τάξης. Οι οικογένειες των μεγαλοαστών που κατοίκησαν εδώ είχαν ρίζες από το Βυζάντιο και  τη Χίο. Είχαν διασυνδέσεις με την Οθωμανική αυτοκρατορία και τα σαλόνια της Ευρώπης. Η μαστίχα της Χίου για τα σουλτανικά χαρέμια αποτέλεσε ένα ισχυρό διαβατήριο για το ταξίδι του πλούτου και της ευημερίας τους.....

 Ωστόσο οικογένειες από τη Σμύρνη, τα Ψαρά, την Ύδρα και αλλού "βρίσκουν λιμάνι" εδώ.

                         Συνοικία Μεταμόρφωσης - λόφος Δήλι / District Metamorfosis - dili hill

  Άνω Σύρος - Σαν Τζώρτζης / Ano Siros - St. George 

  Περίπου στα τέλη της δεκαετίας του 730μχ παίρνει  την οριστική της μορφή η  Άνω Σύρος. Το 1204 καταλαμβάνεται από τους σταυροφόρους και οι κάτοικοι της ασπάζονται τον καθολικισμό.  Το 1494 υπήρχαν 400 κάτοικοι στην Άνω Σύρο, κυρίως μέτοικοι, που ήλθαν σε ορισμένο ποσοστό σε επιμιξία με τους Βενετούς οι οποίοι κατέλαβαν το νησί. Οι λίγοι αυτοί κάτοικοι ζουν κάτω από κακές οικονομικές συνθήκες. Τον 15ο αι. το Δουκάτο του Αιγαίου είχε γίνει ουσιαστικά προτεκτοράτο της Βενετίας. Οι Βενετοί παραχωρούν ορισμένα δικαιώματα στους κατοίκους και ορισμένες αρμοδιότητες διαχείρισης των τοπικών ζητημάτων στους προύχοντες και τους γέροντες, πράγμα το οποίο συνεχίζεται και στην Τουρκοκρατία.

1200μ.Χ. Ο Καθεδρικός ναός του Αγίου Γεωργίου ή Σαν Τζώρτζης βρίσκεται στην κορυφή του λόφου της Άνω Σύρου. Από το 1650 περίπου είναι η Μητρόπολη των Καθολικών. Είναι ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής.

  Τα πληροφοριακά ιστορικά, οικονομικά και κοινωνικά στοιχεία του αφιερώματος προέρχονται από  site του Δήμου Ερμούπολης http://www.syros-ermoupolis.gr/

  Η Ερμούπολη φυσικά δεν είναι μόνο η ιστορία της και  οι εικόνες που είδατε. Ίσως το σημαντικότερο είναι ότι είναι μια πόλη να ζεις.......

publication: 18.04.2017

Photography | Horizon Levante | tzan55@gmail.com | Ελλάδα

      σχόλια, ειδήσεις, πολιτισμός